Yazı Detayı
10 Temmuz 2017 - Pazartesi 12:15 Bu yazı 945 kez okundu
 
EMEKLİ MAAŞLARI
Recep ALKAN
 
 

Her yıl olduğu gibi bu yıl’da Temmuz ayı başında yine emekli maaş zammı konuşuluyor. Konuşulmalı mutlaka, tartışılmalı. 
          Ancak; üç aylık hafıza ve buradan elde edilen fotoğrafla bu konu anlaşılamaz. 
          1988 yılında; emekli maaşının hesaplanmasına esas teşkil eden esaslar ile 2017 yılı emekli maaş hesaplanmasına esas olan usul aynı değil.
         Öncelikle; anlaşılması gereken, Sigorta nedir ne değildir? Sigorta evrensel hukuka; “sigorta poliçesinde belirlenmiş kriterler çerçevesinde karşılıklı imza altına alınmış taahhütleri içeren iki tarafı olan sözleşme” olarak girmiştir. Bu bakımdan, 5510 sayılı yasa aynı zamanda sigortalının işe girişi ile sigorta poliçesi hükmün taşır. Bir nevi ikili sözleşme niteliğinde olduğundan imzalandığı tarihten itibaren şartlar değiştirilemez. 
         1988 yılında emekli maaşı hesaplanmasına esas olan usul; 25 hizmet yılı içinde 5000 gün SGK pirimi ödemiş olan çalışanın, 5000 güne tekabül eden maaş bağlama oranı, son beş yılın pirime esas kazançların ortalamanın 60’ı ayrıca 5000 güne ilaveten sonraki her 240 pirim günü karşılığında bir puan ilave olurdu. 
         1988 yılındaki duruma göre emekli maaşı hesaplasak; emeklinin 7400 pirim günü olduğunu düşünelim bu emeklinin emekli maaş oranı, SGK pirime esas kazançlarının son beş yıl ortalamasının bir aya tekabül eden tutarının 70’i olacaktı. Bu oran 1993 yılında son on yılın ortalamasının 5000 pirim gününe 50 + 240 pirim gününe 1 puan olarak değiştirildi. 
         Tam bu noktada Sosyal güvenlik sisteminin işleyiş biçimini bir tespit etme yeri geldi.
-O zamanki SSK yanında Bağ-kur, Emekli sandığı Kanunları ayrı olup uygulamaları farklıydı.       Memurların prime esas kazançları baz memur maaşı üzerinden prim ödüyorlardı. Baz maaş dışındaki kazançlarından prim ödemiyorlardı. Ancak emekli maaşları hesaplanırken tüm kazançları üzerinden emekli maaşları hesaplanıyordu. Yani baz memur maaşını 3300, 00tl var sayarsak, baz maaşlarından prim ödüyorlardı. 10000, 00tl-15000, 00 memur maaşı alan üst düzey memurlar 3300, 00tl üzerinden prim ödüyorlar, ancak emekli maaşları hesaplanırken 10000, 00tl-15000, 00tl üzerinden hesaplanıyordu.-
         Pirime esas kazançlar derken buna bir açıklık getirirsek; işçilerde işveren tarafından işçiye verilen tüm aynı ve nakdi ödemeler, ikramiye, maaş sosyal hak VS pirime esas kazanç sayılır. 
         Memur; sadece baz memur maaşı pirime esas kazançtır. Yolluk harcırah muhtelif tazminatlardan sigorta pirimi ödenmez, ve fakat emekli maaşı hesaplanmasında pirime esas kazançlardan sayılır.
         1992 yılında Başbakan Rahmetli Demirel ve dönemin SHP genel başkanı Başbakan yardımcısı olarak; işçilerden kesilip de İşverenler SGK’ya ödemedikleri primleri (toplan 10 trilyon tl) sildiler. 
        İşçi emekli maaş zammının hesaplanması; 5510 sayılı kanunun 3 madde 19. fıkrasında tarif edildiği gibi, “29) Güncelleme katsayısı: 4 üncü madde kapsamında sigortalı sayılanların, her yılın Kasım ayına ait kanunî süresi içinde verilen belgelerindeki prim tahakkukları üzerinden bulunacak ortalama prime esas günlük kazancın, bir önceki yılın aynı ayına ait ortalama prime esas günlük kazanca göre değişim oranı ile her yılın Aralık ayına göre Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan en son temel yıllı tüketici fiyatları genel indeksindeki değişim oranının toplamının yarısına (1) tam sayısının ilave edilmesi sonucunda bulunan değeri, ifade eder”. 
       5510 sayılı SGK kanunu 2005 yılında meclisten geçti. Bu kanun aynı zamanda üç ayrı sosyal güvenlik kurumunu aynı kanun altında birleştirdi. Birleştikten sonra emekli maaş hesaplanma usul ve esasları tek madde halinde “herkes pirim ödediği pirime esas kazançları üzerinde hesaplanan emekli maaşı alacaktır” diyordu.
        Bu madde üst düzey memurları ve siyasileri hatta bütün bürokratları rahatsız etti. Yukarıda örnekte olduğu gibi ya tüm kazançlardan SGK pirimi ödeyecek, yada baz memur maaşından SGK pirimi ödeyerek şube müdürüyle aynı emekli maaşı alacaktı. 
           Bu günlerde İstanbul’a yürüyerek ADALET arayan zamanın ana Muhalefet Partisinin AYM’ne iptal başvurusu ile kanun ilgili maddesi AYM tarafından iptal edildi. Zamanın AYM raportörü Prof.Dr. Tansel Çölaşan tarafından “kazanılmış hak geri alınamaz” şeklinde açıkladı. 
           Yani merak ediyorsanız üst düzey bürokratların ve siyasetçilerin aldıkları maaşla ödedikleri SGK primine bir bakın ve sonrada aldıkları emekli maaşlarına bakın.
           Sonra vakit bulursanız SGK Tahsisler daire Başkanlığı yetkilisinin; Ekeli Derneklerinin sorularına verdiği komik cevaba bir bakın. “Efendim bu gün SGK’lı olarak çalışanlardın ödediği primler emeklilerimizin emekli maaşlarını bile karşılamıyor, o nedenle emekli maaş zammı istenen düzeyde olmuyor” diyebiliyor. 
           Oysa 1999 yılında Rahmetli Bülent Ecevit’in içime sinmedi diyerek onayladığı 4447 sayılı kanuna göre işçi emeklisi Memur Katsayısına göre hesaplanan emekli maaş zammı hesaplanmasının dışına çıkarıp TÜFE’nin değişim oranı toplamının yarısına 1 tam sayı eklenerek hesaplanıyor. 
            Bence İstanbul yerine SGK’ya yürüyüp sebep oldukları adaletsizliği düzeltmeliler.
 

        
  

 
Etiketler: EMEKLİ, MAAŞLARI, , , , ,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
15 Şubat 2018
Bütün Yollar Ortadoğu’ya çıkıyor
897 Okunma.
08 Şubat 2018
Köprü meselesi ve kozlu kavşağı
660 Okunma.
01 Şubat 2018
Birleşmiş Milletler ve Zonguldak
442 Okunma.
25 Ocak 2018
Başarılı olmak yerine, başarılıyı dibe çekmek
487 Okunma.
18 Ocak 2018
Yağmalanmış Ülkeler
1037 Okunma.
11 Ocak 2018
Hasta Partiler, Hastalıklı Partililer
357 Okunma.
05 Ocak 2018
Hafıza Kaybı
485 Okunma.
28 Aralık 2017
Üçüncü Dünya Halkları
449 Okunma.
24 Aralık 2017
İnsan Ne Kurttur, Nede Kuzu
314 Okunma.
14 Aralık 2017
İNSAN İÇİN DEVLET
465 Okunma.
07 Aralık 2017
DEVLET VE İNSAN
296 Okunma.
30 Kasım 2017
İŞLETME VE MALİYET
422 Okunma.
23 Kasım 2017
İŞ KUR, KOSGEB, BAKKA
462 Okunma.
16 Kasım 2017
AMERİKAN RÜYASININ KABUSLARI
502 Okunma.
09 Kasım 2017
NE OLACAK BU TTK
462 Okunma.
02 Kasım 2017
GÜNÜN KONUSU TTK
603 Okunma.
26 Ekim 2017
TTK’YI KURTARMA PLANI
851 Okunma.
19 Ekim 2017
DEVLET VE DEMOKRASİ
581 Okunma.
12 Ekim 2017
DALDAN DALA
610 Okunma.
06 Ekim 2017
KIŞLIKLAR HAZIRLAYIN
518 Okunma.
28 Eylül 2017
ELEŞTİRİLMEK
652 Okunma.
22 Eylül 2017
PARTİLER VE TEŞKİLATLARI
728 Okunma.
15 Eylül 2017
SİYASETİN FİNANSMANI
746 Okunma.
08 Eylül 2017
Bu yazıyı 2013 Mayıs’ta yazmıştım!..
551 Okunma.
25 Ağustos 2017
DEMOKRATİK KİTLE ÖRGÜTLERİ VE ÇÜRÜME
750 Okunma.
18 Ağustos 2017
HİZMETKAR VE MİLLİ (YERLİ) OLMAK
519 Okunma.
10 Ağustos 2017
Benim seçilmediğim yer batsın!
923 Okunma.
02 Ağustos 2017
SOSYAL MEDYANIN YAN ETKİLERİ
633 Okunma.
25 Temmuz 2017
GENEL KURUL GELENEĞİ
697 Okunma.
18 Temmuz 2017
DEMOKRASİNİN FİDANLIĞI DERNEKLER
688 Okunma.
Haber Yazılımı