Yazı Detayı
31 Temmuz 2018 - Salı 21:21 Bu yazı 415 kez okundu
 
İLK TÜRKÇE GAZETE
Ekrem AÇIKGÖZ
inaniskemalsönmez
 
 

İllk Türkçe gazete İngiliz William Churchill tarafından çıkarıldığını duyduğumda çok şaşırmıştım. Bir av meselesiyle başlayan hikayeden önce Türk Basın Tarihi'nin ilk özel gazetesi Ceride-i Havadis, 31 Temmuz 1840 tarihinde çıkarıldığını belirtmeden geçemeyeceğim. 
Şimdi.. İyi de neden bir İngiliz Türkçe gazete çıkardı. 
Kaynaklara göre Sultan II.Mahmut ve Abdülmecit zamanlarında yabancılar özellikle İngiliz aileleri Kadıköy’e yerleşmeye başlamış.  Kadıköy’de av maksadıyla kalmak isteyen yabancılara belirli süreler ile izin veriliyormuş.
Morning Herald Gazetesi’nin muhabiri William Churchill de avlanmak için bu izini almış. Avlanırken kuzusunu otlatan Defterhane Katibi Necati Bey’in oğlunu kuş zannederek vurarak yaralamış.  Bu olay üzerine yakalanan William Churchill tutuklanmış. O dönemlerde Mısır valisi Mehmet Ali Paşa isyanı nedeniyle Osmanlı Devleti en sıkıntılı günlerini yaşanıyor.  Osmanlı devleti kötü zamanlar geçirdiği için destek arayışında olduğundan İngilizleri memnun etmek için bu olay üzerine eğilir. 
Serbest bırakılan William Churchill’den özür bile dilenir. Tutuklandığı için özür dilenen ingilize  pırlantalı bir nişan, zeytinyağı ihraç izni ve gazete yayınlama ruhsatı verilir.

William Churchill iki ayrı gazete çıkarmak için izin ister. Çıkacak gazetelerden birisi İstanbul’da Türkçe olarak yayınlanacak ve iç kamuoyunun gelişmeler hakkında bilgilendirilmesi sağlanacak. İkinci gazete ise İzmir’de yurtdışı kamuoyuna yönelik olarak Fransızca yayınlanacak.  Sultan Abdülmecit tarafından devlet tarafından denetlenmesi şartıyla izin verilir ayrıca gazeteye maddi anlamda devlet desteği yapılması da kararlaştırılır.

İşte böyle bir av faciasından sonra  Türk Basın Tarihi'nin ilk özel gazetesi olan Ceride-i Havadis 31 Temmuz 1840 tarihinde Bahçekapı’da yayın hayatına başlar. Çok ilgi görmeyen ebatı 27x 40 olan gazetenin tirajı üçüncü yıla girdiğinde 150’yi zor bulur. 

İşte böyle..

O yıllardan bu günlere çok şey değişmemiş. Gazete çıkarmak ve tiraj yapmak hala çok  zor. Yerel basın can çekişiyor. Allah’ın ingilizine bile o dönemlerde devlet tarafından destek verilmiş hemde ne şartlarda..
Destekten geçtik vatandaşın sesi olabilmek ve nefes alabilmek için elimizden tutulsa da razıyız.

 
Etiketler: İLK, TÜRKÇE, GAZETE, ,
Yorumlar
Haber Yazılımı